KB nationale bibliotheek ontvangt samen met een internationaal consortium van universiteiten, kennisinstellingen en culturele organisaties 5 miljoen euro subsidie vanuit Horizon Europe voor het onderzoeksproject CULTURAI. Het vierjarige project legt de basis voor een virtueel Competence Centre voor AI in de culturele en creatieve sector. Vanaf 2030 ondersteunt dit internationale kenniscentrum culturele instellingen en beleidsmakers bij de verantwoorde inzet van kunstmatige intelligentie.
Verantwoord gebruik van AI
Hoe beschermen we culturele diversiteit en creatieve autonomie in het tijdperk van generatieve AI? Dat is de centrale vraag binnen CULTURAI. Het project onderzoekt hoe AI verantwoord kan worden ingezet binnen de audiovisuele sector en bij publieke culturele instellingen, zoals bibliotheken, archieven en musea. Daarbij is aandacht voor ethiek, governance, arbeidsimpact, inclusiviteit en AI-geletterdheid.
Via impactanalyses, internationale beleidsvergelijkingen en zogenoemde Living Labs ontwikkelt CULTURAI kennis, instrumenten en praktische richtlijnen voor de verantwoorde inzet van AI. In de Living Labs werken makers uit onder meer de muziek-, film-, game- en digitale verhalensector samen aan het ontwerpen en testen van mensgerichte AI-toepassingen. Daarnaast ontwikkelt het project een benchmarkanalyse om Europese beleidsmakers te ondersteunen en legt het de basis voor een internationaal AI Competence Centre dat vanaf 2030 kennisdeling, samenwerking en expertiseontwikkeling rond AI in de cultuursector ondersteunt.
Handvatten voor de culturele sector
“AI verandert de culturele sector even ingrijpend als eerdere technologische revoluties. Aan de ene kant biedt het nieuwe mogelijkheden voor makers en culturele instellingen, maar roept ook vragen op over ethiek, eigenaarschap, diversiteit en publieke waarden. Met CULTURAI bouwen we samen met partners uit Europa en daarbuiten kennis op over wat werkt, wat we met elkaar wenselijk vinden en welke waarden we willen beschermen. We zijn blij dat de KB in dit project (geïnitieerd door professor Jeroen van den Hoven, lid van Algemeen Bestuurscollege van de KB en Dr. Xin Gu van Monash University) een leidende rol in kan nemen,” zegt Rosemarie van der Veen-Oei, Hoofd Onderzoek van de KB nationale bibliotheek.
Internationaal consortium
Het project wordt uitgevoerd door een internationaal consortium van universiteiten, kennisinstellingen en culturele organisaties uit Nederland, Italië, Luxemburg, Schotland, Kroatië en Zuid-Afrika.Tot het consortium behoren de Technische Universiteit Delft, het Delft Design for Values Institute, Monash University European Research Foundation ETS, Consiglio Nazionale delle Ricerche (CNR), de Universiteit van Luxemburg, de Universiteit van Edinburgh, de Universiteit van de Witwatersrand (Zuid-Afrika), UNESCO, Stichting Europeana, IDEA Consult (België) en het Institute for Development and International Relations (IRMO, Kroatië).
Horizon Europe
De subsidie is toegekend binnen Horizon Europe, het Europese programma voor onderzoek en innovatie.
Advies Raad voor Cultuur
De start van CULTURAI sluit aan bij het vandaag verschenen advies van de Raad voor Cultuur over een waardengedreven ontwikkeling van AI. In het advies pleit de raad onder meer voor een stimuleringsprogramma ‘Naar een Europese AI-cultuur’, waarin kennisontwikkeling en innovatie en samenwerking centraal staan. Met internationaal onderzoek, Living Labs en de ontwikkeling van een Competence Centre voor AI in de culturele en creatieve sector levert CULTURAI de komende jaren een concrete bijdrage aan die ambitie.
