Er wordt tijdens de aankomende Zomerveiling Home & Interiors van Venduehuis Den Haag een opmerkelijke eerste druk van ‘Het Achterhuis’ van Anne Frank geveild. Drukkerij Ellerman Harms in Amsterdam drukte het exemplaar in 1947. Nu blijkt dat de rug van het boek is bekleed met pagina’s uit ‘Die Vergeltung’, een propagandaboek uit het Derde Rijk. De bijzonderheid is pas na zorgvuldig onderzoek ontdekt. Het huidige bod staat op €1500.
Het boek ‘Die Vergeltung’ werd geschreven door Herbert Barth en in 1941 uitgegeven door de Gauverlag Bayerische Ostmark in Bayreuth. Bij vier bekende exemplaren van de eerste druk van ‘Het Achterhuis’ is vastgesteld dat de rug is samengesteld uit pagina’s van dit boek. De oorzaak is vermoedelijk de acute papierschaarste vlak na de bevrijding.
De vijfde druk van ‘Die Vergeltung’ is mogelijk nooit op de markt gebracht. Het papier van die exemplaren werd hergebruikt voor andere doeleinden. Hoe de exemplaren precies bij Ellerman Harms terechtkwamen, is tot op heden niet opgehelderd. Beide bedrijven werkten tijdens de bezetting voor het Duitse ministerie van Propaganda.
‘Boek vertelt twee verhalen tegelijk’
Het exemplaar van Het Achterhuis van Anne Frank verkeert ondanks zijn leeftijd volgens het veilinghuis ‘in zeer goede conditie’. Hans Huygens, directeur Venduehuis Den Haag: ‘Dit exemplaar is een stille getuige van de chaos en de krapte van de eerste naoorlogse jaren. Dat uitgerekend pagina’s van een nationaalsocialistisch propagandaboek zijn gebruikt voor de eerste druk van “Het Achterhuis”, is historisch gezien een verbijsterende omkering. Het boek vertelt daarmee twee verhalen tegelijk.’
De eerste druk van Het Achterhuis van Anne Frank wordt geveild tijdens de Zomerveilingen: Home & Interiors op donderdag 25 juni 2026.
De tekst van het veilinghuis (vertaald in het Nederlands)
Met een voorwoord van Annie Romein-Verschoor. Amsterdam: Uitgeverij Contact, 1947. x, 253, (1) pp. Geïllustreerd met een frontispice-portret van de auteur, 2 fotografische reproducties van het interieur van het huis, 1 plattegrond en 2 facsimiles uit het dagboek. In augustus 1947 door Han van Cleeff voorzien van een handgeschreven opdracht aan “Bob”. Gehuisvest in een op maat gemaakte cassette met een zuurvrije binnenkant.
Deze eerste druk van Het Achterhuis (de Nederlandse titel van het boek dat internationaal bekend staat als The Diary of Anne Frank) is het vijfde bekende exemplaar waarbij materiaal van het Duitse boek Die Vergeltung is gebruikt voor de boekband. De volledige boektitel is zo nauwkeurig gepositioneerd dat toeval kan worden uitgesloten.
Voor een gedetailleerde beschrijving van de achtergrond van deze band, zie: www.annefrank.org/nl/anne-frank/verdieping/de-eerste-druk-van-het-achterhuis
Conditierapport – Het Achterhuis, Anne Frank, 1947, eerste druk Uitgevoerd op 26-03-2026 door Henk Linde, boekrestaurator, www.linde-boekrestauratie.nl
- Aan de voorzijde is de binding los — een zeer veelvoorkomend type schade bij dit boek.
- Aan de bovenzijde zijn de rugbekleding en het scharnier licht beschadigd (zonder materiaalverlies).
- Aan de onderzijde is de rugbekleding zeer licht beschadigd.
- Aan de achterzijde bevat het scharnier enkele (4) zeer kleine gaatjes.
Conclusie: Ondanks de genoemde schade verkeert het boek in zeer goede staat. De band vertoont niet de plaatselijke verkleuring die vaak bij dit boek aanwezig is. De rug is licht verkleurd, maar de tekst blijft duidelijk leesbaar (een belangrijke eigenschap). De hoeken van de band zijn volledig onbeschadigd. Het boekblok verkeert eveneens in goede staat; aan de voorzijde is een kleine vlek aanwezig op de eerste 42 bladen. Deze schade is zo gering dat het geen invloed heeft op het algehele uiterlijk van het boekblok. Het boekblok is vrij van los of oppervlakkig vuil.
Het boek kan op relatief eenvoudige wijze worden gerestaureerd met een uitstekend eindresultaat. Het is echter van groot belang dat de behandeling wordt uitgevoerd door een gekwalificeerde boekrestaurator.
