De Raad voor Cultuur is een adviestraject begonnen over de bescherming van journalistieke vrijheid. Aanleiding hiervoor zijn zorgen over de onafhankelijkheid van de journalistiek en de veiligheid van journalisten die steeds meer onder druk komen te staan. Het advies verschijnt naar verwachting in het najaar.
In het recente advies ‘Maken (z)onder druk’ over artistieke vrijheid constateerde de raad al dat de werking van het ‘democratisch middenveld’ in bredere zin onder druk staat. Nu wil de raad de vinger leggen op de gevolgen daarvan voor de journalistiek. De vraag is hoe fundamentele waarden als onafhankelijkheid, veiligheid en betrouwbaarheid beter gewaarborgd kunnen worden.
Kernwaarde
Journalistieke vrijheid is een kernwaarde in een goed functionerende democratie. Journalisten moeten onafhankelijk en veilig hun werk kunnen doen om burgers te voorzien van betrouwbare, toegankelijke informatie. Volgens de raad staan deze premissen onder druk door enkele grote, razendsnel in elkaar grijpende ontwikkelingen. Bijvoorbeeld big tech, platformisering en AI. Deze veranderen de manieren waarop nieuws wordt verspreid en geconsumeerd. Dat blijkt grote gevolgen te hebben voor de onafhankelijkheid en het verdienvermogen van journalistieke media.
Steeds meer media zijn daarnaast in handen gekomen van steeds minder eigenaren, wat ook de meerstemmigheid van nieuwsmedia kan beïnvloeden. Ten slotte maken oplopende maatschappelijke en (geo)politieke spanningen het journalisten wereldwijd moeilijker om hun werk te doen.
Samenstelling commissie
De Raad voor Cultuur heeft een commissie samengesteld die bestaat uit Daniëlle Arets, Lector ‘Designing Journalism’ aan Fontys Hogeschool in Tilburg, Lem van Eupen, voorzitter van de raad van toezicht van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten, José van Dijck, universiteitshoogleraar Media en digitale samenleving aan de Universiteit Utrecht, Tim Sweijs, onderzoeksdirecteur van het Haagse Centrum voor Strategische Studies (HCSS) en Peter Vandermeersch, fellow Journalistiek en Samenleving bij het Mediahuis en de vroegere hoofdredacteur van NRC.
