Tekst: includi
In Kiel (Duitsland) is de Schleswig-Holsteinische Landesbibliothek, gevestigd in een monumentaal pakhuis, na een verbouwing opnieuw geopend. Het ontwerp van includi transformeerde de wetenschappelijke regionale bibliotheek tot een open en publiek cultuurdepot, waar historisch erfgoed, ontmoeting en digitale verkenning samenkomen.
De bibliotheek is gehuisvest in het voormalige pakhuis van Sartori & Berger. Het imposante gebouw ligt aan de haven van de Kieler Förde en is een van de weinige vooroorlogse gebouwen die de stad nog kent. Het pand had lange tijd een terughoudende positie in de stad en was voor een breed publiek nauwelijks vanzelfsprekend toegankelijk. Met de herinrichting is dat veranderd: de Landesbibliothek presenteert zich nu nadrukkelijker als publieke plek én als cultureel geheugen van Schleswig-Holstein.
Sinds 1895 verzamelt, bewaart en deelt de Landesbibliothek kennis over de geschiedenis van de regio. Tegelijk wil de instelling meer zijn dan een archief. Met een competentiecentrum voor digitale transformatie ondersteunt zij culturele organisaties bij digitale vraagstukken. De ruimtelijke opgave was daarom tweeledig: het monument ontsluiten én programma’s ontwikkelen die verblijf, ontmoeting en evenementen mogelijk maken.
Een nieuwe schakel met de stad
Het pakhuis behield veel van zijn oorspronkelijke kenmerken. Het centrale atrium, het ‘Forum’, was ooit een graansilo. De uitdaging was om de monumentale kwaliteit te behouden, terwijl het gebouw functioneel en sociaal toegankelijker werd.
De transformatie startte op stedenbouwkundig niveau. Naast de hoofdingang is een nieuwe, informele entree gerealiseerd. Met nieuwe deuren en een brug opent het gebouw zich naar Kiel: als zichtbaar, uitnodigend adres aan de haven. Deze ingreep vormde het vertrekpunt voor de verdere architectonische aanpak en de interieuruitwerking.
In workshops met opdrachtgever en gebruikers zijn wensen en gebruiksscenario’s vertaald naar een heldere opbouw per verdieping. De begane grond is ingericht voor uitwisseling en laagdrempelig bezoek; de eerste verdieping biedt rust voor lezen en studie. Op de tweede, niet-publieke verdieping liggen kantoren en ruimtes voor overleg en pauze.
Smaakvolle blend van rust en levendigheid
In het ‘Forum’ vormen multifunctionele boekenkasten het ruimtelijke middelpunt. Ze huisvesten collecties en functioneren tegelijk als achtergrond voor presentaties op een nieuw podium. Bij binnenkomst, op de plek waar het pakhuis het sterkst met de stad verbonden is, is Loppokaffee gevestigd: een lokale koffiebranderij die bezoekers meeneemt in het verhaal achter koffie en elektrisch brandt.
Materialisering en nieuwe ingrepen verbinden verleden, heden en toekomst. Hout verwijst naar oude laadkisten, metaal naar het industriële verleden. Glazen magazijnen maken het archiefwerk zichtbaar; een VR-zone biedt ruimte voor digitale innovatie.
Het resultaat van het herontwerp is een warme en smaakvolle blend van rust en levendigheid. Een toegankelijk cultuurdepot dat uitnodigt tot ontmoeting, kennisdeling en digitale verkenning – voor iedereen in Schleswig-Holstein, nu en in de toekomst.
Project credits
Opdrachtgever: Sartori & Berger
Gebruiker: Schleswig-Holsteinische Landesbibliothek Locatie: Kiel, Duitsland
Omvang: 3.909 m2
Opening: najaar 2025
Interieurontwerp, art-direction, regie bouwteam, workshops: includi
Bouwpartners: Heinrich Karstens (aannemer) , Tega-Plan (installatieadviseur), TMG (E-installateur), Bumann (constructeur), Visio-Klima (W-installateur), Studio 38 en Arts and Objects (interieurbouw), Carsten Radloff (brandveiligheid)
