Janneke Krommendijk werkte ruim 46 jaar in de bibliotheekwereld. 25 jaar als assistent-bibliothecaresse bij de bibliotheek Almelo en daarna 22 jaar als mediathecaris op CCG Reggesteyn in Nijverdal. Ze vindt het eeuwig zonde als kennis verloren gaat…
Columnisten / bloggers schrijven op persoonlijke titel en weerspiegelen niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de redactie.
(Video onder blog)
Als ik dit schrijf is de ‘Kinderboekenweek 2026’ bijna aan het eind. Krijg je zomaar een boek cadeau. Binnenkort probeer ik tijdens een interactieve workshop het antwoord te vinden op de vraag waarom lezen zo belangrijk is. Een basisvaardigheid voor iedereen, bijna net zo belangrijk als lopen!
Het begint met nieuwsgierigheid, dan komt motivatie. Kun je net wat letters lezen, dan is meestal de leeshonger niet meer te stillen, denk aan de achterkant van een pak hagelslag, de Donald Duck of de Kinderkant, een begin. Maar dat is niet altijd zo. Belangrijk is het om (professional, als ouder, of als toevallige toehoorder) in gesprek te gaan, wat staat daar? Wat zou dat betekenen? Etc. Met deze interactie prikkel je de interesse van de (jonge) lezer, hongerig om weer wat nieuws te ontdekken. Als je zo bezig bent dan ben je de ‘helper’ zoals Aidan Chaimbers het omschrijft. Kom je als kind niet met boeken in aanraking, zijn er geen boeken in jouw omgeving, is er niemand die voorleest of je inspireert om te gaan lezen, dan zal er bijna geen kind gaan lezen. Neem je daarentegen de moeite om een boek ‘te verkopen’, te etaleren erover te vertellen, ja dan zie je iets gebeuren.
Dat is precies wat Chaimbers ons leert met zijn ‘leescirkel’. In de leescirkel staat de helper centraal. Prachtig is het om hem zelf te horen vertellen in zijn lezing voor de stichting lezen[1] dat in 2014 is opgenomen. Chaimbers is bekend als auteur van kinderboeken en grondlegger van de leesbevorderingsmethode. Als kind was zijn schooltijd een tijd vol problemen en moeilijkheden, moeilijkheden voortkomend uit zijn autistisme. Uiteindelijk kwam hij op een school terecht waar zijn problemen werden begrepen et voilà, Aidan werd een lezer en een succesvol schrijver. Veel van zijn eigen ervaringen, gecombineerd met zijn opgedane kennis als schoolbibliothecaris werden de basis van het door hem ontwikkelde leesprogramma.
Hilarisch vind ik het als hij vertelt over de leerling die ontzettend veel leest. ‘Alweer een boek uit, deel 14 van de reeks”. Word je dan blij als je dat hoort? Fijn is het dat er gelezen wordt, altijd hetzelfde lezen is toch niet zoals het zou moeten. Vergelijk het met altijd brood met pindakaas, zelfs dat gaat op den duur vervelen. Als je veel van dezelfde schrijver leest dan is de opbouw van het verhaal voorspelbaar, het verloop en is het niet meer boeiend. Dus het advies aan de beroepskracht die blij is met zo’n leeswonder…. Ga eens samen met de lezer op zoek naar iets anders, wat net zo boeiend is. Een uitdaging, maar als het lukt… geweldig!
Hulp bij lezen, stimuleren, interesse laten groeien. Net zoals dat er boeken beschikbaar moeten zijn, er voldoende tijd voor lezen is en dat er ‘hulp’ aanwezig is. Wat begint met plaatjes kijken, eindigt later met een boek als ‘De ontdekking van de hemel’ van Harry Mulisch. De ‘helper’ wie dat ook is, kan een ouder zijn, een buurvrouw, een broertje of zusje. Iemand, die voorleest, die luistert, die in gesprek gaat. Zo ontstaat er een voedingsbodem en wakker je de leeshonger aan, de start van het maken van de broodnodige leeskilometers.
Het onderwijs kan het niet alleen, de basis voor goed leren lezen wordt thuis gelegd. Momenteel zijn er verschillende leesinitiatieven. Projecten als ‘Boekstart’, de ‘Voorlees- en Doorleesexpres’, ‘Taalpunt en taalmaatjes’, de bibliotheek op (elke) school, leesprojecten van het APS (Algemeen Pedagogisch Studiecentrum) en het CPS (Christelijk Pedagogisch Studiecentrum). Denk aan de nieuwe “Kerndoelen onderwijs 2026[2]”. Met speciale aandacht voor het belang en een andere opzet van het vak lezen. En wat ik graag zou willen: Elke bibliotheek op school, in het Primair- en Voortgezet Onderwijs een opgeleid school/jeugdbibliothecaris. Die maakt het verschil!
[1] https://www.lezen.nl/nieuws/video-vertrel-eens-aanpak-va-aidan-chambers/
[2] – Toezicht op de nieuwe kerndoelen | Inspectie van het onderwijs
