Oud-trainee Hidde Stobbe vertelt over het traineeship, zijn laatste opdracht bij de VOB en zijn volgende stap in de bibliotheeksector. Columnisten / bloggers schrijven op persoonlijke titel en weerspiegelen niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de redactie.
Tekst: Hidde Stobbe
Twee jaar op ontdekking in de bibliotheeksector
Het traineeship Openbare Bibliotheken zit erop voor mij. Hoewel ik me hierop had ingesteld, is het alsnog voorbijgevlogen. Mijn naam is Hidde Stobbe en ik volgde de afgelopen twee jaar het traineeship van Probiblio. In dit artikel deel ik graag mijn ervaringen. De focus ligt hierbij op mijn laatste opdracht bij de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB). Ik kreeg de unieke kans om acht maanden mee te lopen bij de brancheorganisatie in de sector.
De afgelopen twee jaar waren enorm leerzaam. Door de drie opdrachten bij verschillende bibliotheekorganisaties leer je de sector goed kennen. In mijn eerste opdracht bij BplusC ben ik in opdracht van de gemeente Leiden gaan onderzoeken wat de bibliotheek kan doen om jongeren te ondersteunen bij hun digitale uitdagingen en wat de behoeften van de jongeren zelf hierin zijn. Bij de Openbare Bibliotheek Amsterdam ondersteunde ik de afdeling Educatie bij de voorbereidingen op het meerjarenbeleidsplan. Tijdens deze opdracht leerde ik ook alle facetten van de Bibliotheek op School (dBos) kennen.
Daarnaast krijg je veel mee van hoe de andere trainees hun opdrachten beleven. Het is waardevol om de twee jaar samen door te maken. Je leert veel van elkaar en bent elkaars steun en toeverlaat. Het ontwikkelprogramma naast de uren die je maakt voor de bibliotheek biedt veel handvatten voor je persoonlijke ontwikkeling. De vakinhoudelijke trainingen leren je de ins en outs van de bibliotheeksector.
Van lokale bibliotheek naar landelijke belangenbehartiging
Tijdens mijn opdracht voor de VOB heb ik meegewerkt aan diverse opdrachten binnen belangenbehartiging. Ook heb ik een uitgebreide landelijke analyse van de verkiezingsprogramma’s en coalitieakkoorden rondom de gemeenteraadsverkiezingen geschreven. Daarnaast heb ik meerdere bibliotheekorganisaties in Noord- en Zuid-Holland bezocht en onder andere met hen gesproken over hun voorbereiding op de wijzigingen in de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob).
In de analyse van de verkiezingsprogramma’s zagen we al breed draagvlak voor de bibliotheeksector. Met veel interesse gingen we daarom ook onderzoeken wat er over bibliotheken in de coalitieakkoorden staat. Met hulp van collega’s heb ik alle gepubliceerde coalitieakkoorden geanalyseerd op voor bibliotheken relevante thema’s en ook hier zagen we veel steun en positieve woorden voor het bibliotheekwerk.
Uit de analyse van de gemeentelijke coalitieakkoorden blijkt dat bibliotheken breed worden gezien als belangrijke partners bij maatschappelijke opgaven. Vooral hun rol als ontmoetingsplek, bij digitale inclusie en in de aanpak van laaggeletterdheid komt duidelijk naar voren. Ook thema’s als kunst en cultuur, weerbaarheid en de sociale infrastructuur rond woningbouw bieden kansen voor bibliotheken. Sommige gemeenten nemen de zorgplicht en het meerjarenplan al expliciet op in hun ambities. De analyse laat daarmee zien dat bibliotheken op veel terreinen een belangrijke maatschappelijke rol vervullen en biedt waardevolle aanknopingspunten voor de lokale belangenbehartiging.
Om de lokale belangenbehartiging te versterken gaven we drie adviezen mee aan bibliotheken. Staat de bibliotheek niet of nauwelijks in het lokale coalitieakkoord? Dan biedt dat juist ruimte om samen met de wethouder en gemeenteraad invulling te geven aan het lokale bibliotheekbeleid. Ook kunnen bibliotheken zich laten inspireren door de ambities van andere gemeenten. Werkt een bibliotheek voor meerdere gemeenten, dan biedt het meerjarenplan een goed moment om gezamenlijke thema’s te identificeren en beleidsambtenaren bij elkaar te brengen. Tot slot is het belangrijk om zichtbaar te maken welke maatschappelijke impact de bibliotheek al heeft. Door consequent te laten zien hoe de bibliotheek bijdraagt aan de maatschappelijke opgaven en prioriteiten van gemeenten, kunnen bibliotheken het draagvlak bij bestuurders en beleidsmakers verder vergroten.
Ter afsluiting van mijn opdracht schreef ik een advies aan de VOB en de sector over het versterken van de verbinding tussen lokale en landelijke belangenbehartiging. In mijn advies doe ik drie aanbevelingen. Allereerst kunnen bibliotheken meer ondersteuning gebruiken bij hun strategische positionering, zodat duidelijker wordt welke maatschappelijke rol en meerwaarde zij lokaal hebben. Daarnaast is het belangrijk om belangenbehartiging niet alleen rond verkiezingen vorm te geven, maar te werken aan een meerjarige aanpak die aansluit bij de gemeentelijke beleids- en begrotingscyclus. Tot slot kan de VOB de uitwisseling tussen lokaal en landelijk versterken door ervaringen, signalen en succesvolle lobbyactiviteiten uit de sector structureler te verzamelen en te delen. Zo kunnen bibliotheken van elkaar leren en kan lokale kennis tegelijkertijd worden benut om de landelijke belangenbehartiging verder te versterken.
Mijn volgende hoofdstuk
Mijn opdracht bij de VOB heeft me veel geleerd over de relatie tussen bibliotheken, politiek en beleid. Die ervaring kan ik direct meenemen naar mijn volgende stap. In september ben ik gestart met een pilotproject voor de provincie Zuid-Holland. De Provinciale Staten hebben een motie aangenomen voor een pilot die inwoners met een laag inkomen gratis toegang moet geven tot de bibliotheek. Probiblio is gevraagd om de motie verder uit te werken.
Na drie opdrachten bij verschillende organisaties stap ik nu met veel meer kennis van de sector, ervaring en vertrouwen in deze nieuwe rol. Ik kijk ernaar uit om op deze manier mijn steentje bij te dragen aan het vergroten van de maatschappelijke impact van de bibliotheeksector. In de komende maanden werk ik met de provincie Zuid-Holland en Probiblio de plannen verder uit. Voor vragen over de pilot, of als je wil meedenken, kun je contact met me opnemen.
Contactgegevens: hstobbe@probiblio.nl
