Janneke Krommendijk werkte ruim 46 jaar in de bibliotheekwereld. 25 jaar als assistent-bibliothecaresse bij de bibliotheek Almelo en daarna 22 jaar als mediathecaris op CCG Reggesteyn in Nijverdal. Ze vindt het eeuwig zonde als kennis verloren gaat…
Columnisten / bloggers schrijven op persoonlijke titel en weerspiegelen niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de redactie.
De aanleiding voor deze column is ‘de week van het verboden boek’ in maand. Maar eerste iets anders. Met de pas verschenen Nieuwe kerndoelen voor het onderwijs lijkt er meer aandacht te komen voor het belang van goed kunnen ‘lezen’. En dat is heel belangrijk!
Naast de berichtgeving in de pers over scholen die definitief mobieltjes uit de klas gaan weren, thuislaten of in de kluis opbergen is het motto, dus veel aandacht voor het lezen. Heb ik het goed gehoord dat 1 op de 3 scholieren aan het eind van hun schoolcarrière slecht geletterd is? De leesniveaus die leerlingen halen zijn bij lange na niet wat het zou moeten zijn, al zijn er kleine lichtpuntjes. In het basisonderwijs (bijdrage bibliotheek op school?) laat het leesonderwijs een verbetering zien. Maar lees je het hele Pisa rapport[1], dan is het klip en klaar duidelijk. Om het met Toonder te zeggen: Kommer en kwel, het móét beter! Maar hoe?
Stappen worden gezet. Nieuwe kerndoelen vervangen de kerndoelen voor het onderwijs die dateren uit 2006, kerndoelen die voor het basis- en Voortgezet onderwijs de komende jaren gaan gelden. Lezen gaat de aandacht krijgen die het verdient, meer verweven in alle vakken (voor zover ik nu kan bekijken). Lezen is een basisvaardigheid, niet kunnen lezen betekent niet mee kunnen komen in de maatschappij, de eigen kinderen niet kunnen helpen met huiswerk maken, de bijsluiter van medicatie niet begrijpen. Niet met medicijnen kunnen omgaan levert schrijnende situaties op en tegelijkertijd vormt hulp vragen net een te hoge drempel. En het aantal leerlingen dat slecht kan lezen is de laatste jaren alleen maar toegenomen….
Bij lezen, denk ik automatisch aan boeken, aan lesmaterialen, aan de bibliotheek. Bibliotheken leveren vandaag de dag grote inspanningen, dat moge duidelijk zijn. Voor lezers, met het organiseren van cursussen en in het samenwerken met scholen (en de mediathecaris). In mijn beleving werkt er één mediathecaris of schoolbibliothecaris, die onderwijs en bibliotheekwerk verbindt op elke school (PO en VO). Een passende collectie en het is hij of zij is degene die leerlingen interesseert voor de wondere wereld van het lezen. Dat is waar iedereen automatisch aan denkt, maar wat je, als schoolbibliothecaris, kunt betekenen in samenwerken met remedial teaching, in het verminderen of zelfs voorkomen dat leesproblemen blijven bestaan. Met de juiste kennis en de juiste materialen is zoveel meer mogelijk! En alles in het belang van het kind.
De aanhef van deze column ‘verboden’, is een vooruitblik op de ‘week van het verboden boek’ van 19 tot en met 27 september[2]. Lezen is belangrijk, het is aan de bibliotheek om aandacht te vragen voor boektitels die niet zomaar overal gelezen mogen worden. Als je bekijkt welke titels er op de lijst van verboden boeken[3] staan Boekenlijst-Verboden-Boeken.pdf dan schrik je. Van Harry Potter, Het Achterhuis tot Schachnovelle van Stefan Zweig. In Nederland mogen we lezen wat we willen, er zijn een aantal landen…. Nou ja, bekijk de lijst en huiver.
Wat valt er te vrezen van Harry Potter? Als ik naar de lijst kijk dan bespeur ik een gemeenschappelijk deler, tenminste wat de boeken betreft die ik van de lijst gelezen heb. Het gaat om de vrije geest. Om de democratie. Aandacht dus voor de ‘verboden boeken’ en ik hoop dat er veel van deze titels gelezen worden. Want waarom is de vrijheid van denken, onze democratie zo belangrijk? De basis om te kunnen begrijpen en verwoorden is het goed kunnen lezen. Ik begin met een boek uit de lijst ‘verboden boeken’ dat ik nog niet gelezen heb.
[1] https://www.onderwijsinspectie.nl/onderwerpen/onderzoeken/peil-onderwijs/nederlandse-taal/leesvaardigheid
[2] Week van het Verboden Boek keert terug van 19 – 27 september 2026
